Kornea Nedir – Kornea Nakli Katmanları Ve Hastalıkları

Bu makalemizde sizlere kornea nedir başlığı adı altında, kornea ve kornea ile ilgili bilgilerden bahsedeceğiz. Gözümüzün en önemli kısımlarından biri olan bu bölüm hakkında neler biliyoruz veya bilmiyoruz onu öğreneceğiz. Eğer hazırsanız makalemize geçelim

Kornea nedir sorusuna kısa bir cevap verecek olursak, kornea gözün en ön tabakasındaki ince ve şeffaf bir yapıdır. Gözün en ön kısmında yer almasıyla beraber gözü dış etkenlerden korur ve bunun yanı sıra dışarıdan gelen ışığı kırarak, retina denilen ve görmemizi sağlayan sinir tabakasına net bir şekilde odaklar. En yüksek kırıcılık burada bulunduğu için çok dikkatli olmalıyız. Bu yapıya gelecek en küçük bir zarar bile görmemize büyük zararlar verebilir. Korneadaki bir bulanıklık veya kayma, görüşünüzü büyük bir ölçüde etkiler.

 

Korneanın Katmanları

Kornea nedir sorusunu soruyorsanız eğer, bunları da bilmeniz gerekebilir.

  • Kornea Epiteli

Bu katman korneanın en dış tabakasıdır, beş kat hücreden oluşur, en altta yer alan hücreler ve kornea’yı çevreleyen limbusdaki hücreler çoğalır ve yukarı katlara doğru ilerleyerek eskimiş ve yaşlı hücrelerin yerini alırlar, böylece kornea epiteli yaklaşık iki haftada bir yenilenir.

  • Bowman Zarı

Aslında gerçek anlamda bir zar değildir, kollajen liflerinin düzensiz olarak sıkışması sonucu meydana gelir. Epitel hücreleri Bowman zarına çok sıkıca yapışmıştır ve korneaya yapısal destek sağlamaktadır.

  • Kornea Stroması

Kornea kalınlığını oluşturan saydam bir yapıdır, düzenli bir şekilde sıralanmış kollajen liflerinin oluşturduğu 100 kadar tabakadan oluşur, içeriğinde keratosit denilen hücreler seyrek olarak yer almaktadır. Bu tabaka hasar gördüğünde iyileşme genellikle saydamlık kaybına ve/veya kornea eğimi değişikliklerine yol açarak görmeyi olumsuz olarak etkiler.

  • Desme Membranı

Kornea endotel hücrelerinin salgıladığı bir bazal zardır. Hasarlanması veya hastalıkları sonrasında kornea endoteli zarar görerek korneada ödem gelişir.

  • İkinin Katmanı

Dua’s tabakası yeni bulunan bir katman olup fibrinoid bir dokuya sahip hücreden yoksun desme üzerinde güçlü bir zardır

  • Kornea Endoteli

Korneanın en içteki tabakasıdır, altıgen şeklinde, tek katman olarak sıralanmış hücrelerden oluşur. Hücreler birbirlerine sıkı bağlantılar ile yapışmıştır, yarı geçirgen bir zar işlevi görür. Hücrelerin yanal yüzlerinde yer alan pompa enzimleri sayesinde kornea stroması su içeriği sabit tutulur. Endotel ismi aslında bu hücreler için yanlış olarak kullanılmaktadır. Bu hücreler kan veya lenf sıvısı ile değil göz içi sıvısı ile temastadır ve embriyolojik köken olarak da damar endotelinden farklı kökenlidir.

göz nedir - kornea ne işe yarar - what is eye - what does the cornea do
Kornea Nedir – Hastalıkları

Kornea Hastalıkları Nedir

Kornea nedir sorusunda bilmeniz gereken bir başka konu.

Kornea da tüm canlı dokular gibi hastalık yapan nedenlerin tümünden etkilenebilir. Bu hastalıklar, doğumsal veya edinsel olabilir. Korneanın şekli, saydamlığı ve metabolizması doğumsal bazı hastalıklar sonrası da bozulabilir, örneğin kornea doğumsal olarak olması gerekenden daha küçük olabilir, bu duruma mikro kornea adı verilir.

Korneanın edinsel hastalıklarının önemli bir bölümü değişik mikroorganizmalar tarafından enfekte edilmesi sonrası gelişir, kornea enfeksiyonu, virüsler, bakteriler, mantarlar veya protozoalar tarafından oluşturulabilir, kornea enfeksiyonlarına keratit adı verilir. Kornea otoimmün hastalıklardan etkilenebilir, bu otoimmün hastalıkların bir kısmı yalnızca kornea ve çevre dokularını özel olarak etkilerken, bazı sistemik otoimmün hastalıklar da korneayı tutabilir.

Değişik bazı sistemik hastalıklar veya sistemik enfeksiyonlar da korneayı etkileyebilir, söz gelimi sistemik bir hastalık olan diyabet bazal membran kalınlaşması veya sinir hasarı yaparak iyileşmeyen epitel açılmalarına neden olabilir. Kornea alerjik hastalıklardan da etkilenebilir, örneğin, bir çeşit alerjik konjonktivit olan vernal konjonktivit korneada hasar yaratabilir. Korneaya özgü bazı distrofik hastalıklar da vardır, bunların birçoğu ailesel geçiş gösterir, keratokonus korneada incelme ve buna bağlı ileri astigmatizma ve görme bozukluğu ile kendini gösteren distrofik bir hastalıktır.

Korneada yaşlanmaya ve morötesi ışın hasarına bağlı bazı dejeneratif hastalıklar da görülebilir. Kornea gözün en dış kısmında yer aldığı için sıklıkla travmaya uğrayabilir, bu travmalar mekanik, termal, veya kimyasal olabilir, radyasyon tüm dokuları etkilediği gibi korneayı da etkileyebilir. Kornea travmaları sonrası göz küresinin bütünlüğü bozulabilir, bu acil olarak tedavi edilmesi gereken bir durumdur.

Gözün asit veya alkali kimyasal maddeler ile teması sonrası yapılacak en önemli şey gözün ve çevre dokularının derhal bolca suyla yıkanması ve bir tıp merkezine başvurulmasıdır, gözün bazı durumlarda litrelerce suyla yıkanması gerekebilir, göz kapakları çevrilerek arada kalmış kimyasal madde artıkları mutlaka temizlenmelidir. Bu yüzden laboratuvar gibi ortamlara girmeden önce, korumamız gereken en önemli yerlerden, hatta en önemli yer olan gözümüzü korumalıyız.

Korneayı Kötü Etkileyen Hastalıklar

  • Alerjiler

Sıcak havalarda özellikle polenlere karşı olan alerjilerin belirtileri sizi gerçekten rahatsız edecek ve diğer insanlar tarafından anlaşabileceği bir şekilde olacağı için, fark ettiğiniz veya fark ettikleri anda bir an önce hastaneye gitmenizi öneririz. Bazı belirtileri şunlardır: Kızarıklık, yaşarma, kaşınma, yanma, sulanma… Kullandığımız bazı kozmetik maddeler ve kontakt lenslerin kullanımı alerjiyi arttırdığı bilinmektedir.

  • Konjonktivit

Konjonktiva gözün beyaz kısmını ve kapaklarını koruyan, bizim için oldukça önemli bir dokudur. Enfeksiyonlardan etkilenmiş bir konjonktiva da, şişme, kızarma ve yanma gibi belirtiler görülür. Bazı konjonktivit çeşitleri aşırı derecede bulaşıcıdır ve kişiden kişiye çok kolay bir şekilde geçebilir. Eğer konjonktivit, zamanında ve düzgün bir şekilde tedavi edilmez ise, ilk olarak geçici ve sonrasında kalıcı körlüğe sebep olabilir. Konjonktivit için neredeyse bütün eczanelerde bulunan göz damlaları vardır. Bu damlaları ile gözünüzün kızarmasına bir adım engel olabilirsiniz.

  • Kornea Enfeksiyonları

Korneayı olumsuz yönde etkileyecek, bakteri, virüs, mantar gibi bazı dış etkenler tıpkı alerjik hastalıklarda olan rahatsızlıklar gibi, hatta daha da kötü ağrılar yaratabilir. Keratit adı verilen bir enfeksiyondan ise çok büyük sıkıntılar görebilirsiniz. Görme bulanıklığı, çapaklanma, sulanma, gözde ağrı gibi belirtiler ile korneada beyazlanma ve lekelenme gerçekleşebilme ihtimali çok yüksektir.

  • Kornea Ülseri

Gözlerini uzun süre açık tutan veya yatarken gözlerini tam kapatamayan insanlarda gözlerinde kuruluk, enfeksiyon meydana gelebilir ve bununla beraber kornea ülserine yakalanabilirler. Kornea ülserine yakalanmış kişi veya şüphelenen kişinin bir an önce doktora görünmesi lazımdır, zira gerekli tedaviler yapılmazsa, görme kaybı yaşanabilir. Kısaca gözleriniz kuruyorsa ve bundan şüpheleniyorsanız, doktora görünmenizi öneririm.

  • Kuruyan Göz

En çok görülen göz problemlerinden biri olan göz kuruluğuna geldik. Gözümüzün ıslak olması gerçekten kornea için çok önemlidir. Islak olması derken gözyaşı ile beraber ıslanması. Kadınlarda özelikle menağoz dönemi sonrası daha sık görülür. Batma, yanma ve kaşınma gibi bazı problemler kuruyan gözün belirtisidir.  

  • Pterjium

Pterjium gözümüzün kenarındaki pembe ve üçgenimsi yapının kornea üzerinde yürümesidir. Genellikle güneşli ortamlarda ve güneşin altında saatlerce çalışan insanlarda belirir. Görmenizi etkilemediğini düşünüyorsanız eğer, bir sıkıntı yoktur. Ancak görmenizi engelliyor veya zarar veriyorsa işte o zaman pterjium un kaldırılmasını isteyebilirsiniz. Görmeyi etkilemediği sürece, cerrahi ile çıkarılması önerilmez

  • Kornea Distrofileri

Gözümüzün bir veya daha büyük bir bölümünün, saydamlığını kaybetmesi ve görmemize zarar vermesi veya engel olmasıdır. Bu saydamlığı kaybetme olayı genellikle aileden olsa da, bilinmeyen dış etkenlerden de olabilme ihtimaline sahiptir.

  • Keratokonus

Keratokonus, korneanın normal şeklini kaybedip, ileriye doğru iyice koni şeklini almasıdır. Korneanın bu şekilde ileriye gitmesi, astigmatizma ve bulanık görmeye sebep olur. Hastalık genellikle 15 ve 17 yaşları arasında belli olur ve 35-45 yaşlarına kadar ilerleme gösterebilir. Hastalık ilerledikçe net görüşümüz iyice kaybolur.

what is cornea - kornea nedir göz eye
Kornea Nakli

Kornea Nakli Nedir ?

Kornea nedir sorusundan sonra gelen bir başka soru, kornea nakli nedir ? Sizlere kornea naklinin nasıl yapıldığını, neden yapıldığını, hangi durumlarda gerekli olduğunu, ameliyatın risklerinden ve kornea naklinden fayda görüp göremeyeceğinizden bahsedeceğiz.

Kornea Nakli Nedir ?

Kornea nakli, şekli bozulmuş hastalıklı, şeffaflığını yitirmiş, buğulu gösteren korneayı çıkarıp, göz bankasından, ölü birisinden alınan sağlıklı ve kullanılabilir kornea ile değiştirilmesidir. Çoğu insan bu ameliyata göz nakli demektedir. Ancak göz nakli şimdiki teknoloji ile bile gerçekleştirilememiş bir ameliyattır. Bu yüzden göz nakli yerine, kornea nakli demeliyiz. Gözde nakli yapılan kornea tabakasıdır. Kornea naklindeli başarı oranı hastadan hastaya değişse bile, ortalaması %60 ila %95 arasında değişmektedir.

Kornea Nakli Neden Yapılır ?

Normalde şeffaf olan kornea da yara dokusunun oluşmasıyla veya ödem olmasıyla beraber kornea bulanıklaşabilir. Kornea bulanıklaştığı zaman gözümüze gelen ışıklar düzgün bir şekilde kırılmaz ve bu yüzden güzel bir görüntü alamayız. Korneanın bozukluğu görmemizi etkilediği gibi, bunun yanında bize şiddetli ağrılar da verebilir. Bu yüzden kornea nakli genellikle ağrıyı bitirmek ve görmeyi düzeltmek için yapılır.

Kornea Nakli Gerektiren Durumlar

  • Korneanın kubbe şekli bozulup, daha çok huni şeklini alırsa.
  • Enfeksiyon nedeniyle, korneada yara dokusu ve olmaması gereken damarlar oluşursa.
  • Dış etkenler yüzünden kornea bulanıklaşır veya hasar görürse.
  • Korneanın şeffaf kalmasını sağlayan hücreler zarar görürse.
  • Kornea naklinden sonra vücur dokuyu reddederse.

Kullanılacak Kornea Dokusu Nereden Alınır ? Göz Bankası Nedir ?

Kullanılacak kornea dokusu, göz bankalarından alınır. Göz bankalarının görevi ise, dokuyu ölüden almak, düzgün ve dokuyu öldürmeyecek şekide muhafaza etmek ve ihtiyaç olduğunda dokuları gerekli yerlere ulaştırmaktır. Dokular, ölmüş ama kornea dokusu hâlâ sağlam ve kullanılabilir kişilerden alınır. Ayrıca dokusu alınacak kişilerin ölüm nedeninin bilinmesi gerekir. Nakil yapılacak hastaya bir sıkıntı olmaması için, korneası alınacak kişinin bulaşıcı bir hastalık taşımadığına dikkat edilmelidir. Kornea damarsız bir doku olduğu için, kan grubunun bir önemi yoktur.

Kornea dokusu biri öldükten sonra 12 saat içinde alınmalıdır. Yeni teknoloji ile birlikte gözün tamamını almaya gerek kalmadığı gibi, sadece 15mm çapında 0.6mm kalınlığındaki şeffaf tabaka alınır. Bu yüzden ölen kişiyi çok dikkatli bir şekilde incelemediğiniz sürece, dış görünüşünde bir fark göremezsiniz. Korneaların kullanılabilir veya kullanılamaz olduğuna özel laboratuvarlar da bazı işlemlerden sonra karar verilir ve nakil bekleyen hastaya, ortalama 7 gün içerisinde ulaştırılır. 

Nakil Ameliyatı Nasıl Yapılır ?

Ameliyat genellikle lokal anestezi altında yapılır. Ameliyat olacak kişi uyutulmaz, sadece gözü ve gözünün çevresi uyuşturulur. Ancak çocuklarda veya lokal anestezi ile duramayacak hastalarda ise genel anestezi yapılabilir. Bu tamamen cerraha kalmış bir durumdur. Hastanın bozuk korneası, özel bir bıçak yardımı ile yerinden 7,5-8 mm çapında bir pencere çıkarılır ve sağlıklı kornea dokusu ile yer değiştirilir. Doku düzgün bir şekilde oturduktan sonra dikilir.

Ameliyatın Riskleri

Öncelikle şunu bilmelisiniz ki, risksiz ameliyat yoktur. Çünkü ameliyatları hâlâ insanlar yapmaktadırlar. Bunun yanı sıra olabilecek bazı durumlar şunlardır: Enfeksiyon, retina yırtılması, kanama, göz merceğinin şeffaflığını yitirmesi, glokom, lokal veya genel anestezi altında çıkabilecek sıkıntılar… Hepsinin dışında hastanın gözü yeni gelen dokuyu reddedebilir ve kornea bulanıklaşabilir.

Doku Reddi Nedir

Doku reddi, bağışıklık sistemimizin vücudumuza giren yabancı bir dokuyu atmaya çalışmasıdır. Eğer vücudumuz bir yabancıdan gelen dokuyu kabul etmez ise, kornea bulanıklaşabilir veya damarlanabilir. Kornea dokusu damarsız olduğu için, diğer nakillere göre çok daha avantajlıdır. Bununla beraber doku reddi diğer nakil ameliyatlarına göre daha az gerçekleşir. 

Tedavi Edilebilir Mi ?

Yüzde 90 oranında steroidli damarlarla tedavi edilebilir. 

Doku Reddi Nasıl Anlaşılır ?

Nakil gerçekleştirilen hastanın gözünde, kızarıklık, ağrı, ışığa hassasiyet gibi durumlar varsa eğer, doku reddi gerçekleşebilme ihtimali vardır. Bu durumda olabildiğince erken doktora görünülmelidir. Unutmayın bu tarz durumlarda ne kadar erken olursanız, o kadar iyileşme ihtimaliniz artar. Ayrıca merak etmeyin, doku reddi gerçekleşen hastada başka bir zaman başka bir doku ile yeniden denenebilir.

 

Ne Oldu ?

Sizlere bu makalemizde, kornea nedir, hastalıkları, belirtileri, nakli, ameliyatı gibi, kornea hakkında merak edebileceğiniz bazı şeylerden bahsettik. Kornea nedir sorusunun cevabını detaylı bir şekilde vermiş olduk, tüm soruların cevaplarına yukarıdan ulaşabilirsiniz.

Kornea hakkındaki bazı bilgileri, İstanbul Göz Hastanesi‘nin sayfasından aldık.

 

Benim Düşüncelerim

Bu makaleyi hazırlarken gözümüzün ne kadar önemli bir parçamız olduğunu düşündüm. Gerçekten hem en önemli hem de en hassas yerlerimizden bir tanesi, belki de en hassas parçamız. Bu makaleyi bitirdikten sonra, göz doktoruna görünmem gerektiğini farkettim. Bir sıkıntı olduğundan değil ama kontrol amaçlı yılda en az 1 defa gitmemiz gerekiyor. Eğer çok sağlıklıysanız ve gözlerinize güveniyorsanız, iki yılda bir de olur. Ancak 55 yaşından sonra her yıl kesintisiz gitmeniz gerekmektedir.


Editörün Seçtikleri

Renklerin Anlamları Ve İnsan Üzerindeki Etkileri

Dünyanın En Pahalı Kahvesi

Diş Ağrısına Ne İyi Gelir ?

Uydu Nedir ?

Öncekini Oku

Telefondan IP Adresi Nasıl Değiştirilir – IP Adresi Değiştirme ?

Sonrakini Oku

NFC Nedir – NFC Nasıl Aktifleştirilir – NFC Nasıl Kullanılır

Yorum yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir